ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΟΝ ΑΓΡΙΝΙΩΤΗ ΣΤΙΧΟΥΡΓΟ ΠΥΘΑΓΟΡΑ ΠΑΠΑΣΤΑΜΑΤΙΟΥ

pythagoras_f3.jpg

Πυθαγόρας Παπασταματίου (1930 1979)

all_steps.gif

 

Ο Πυθαγόρας ήταν λαϊκός ποιητής . Γεννήθηκε στο Αγρίνιο το 1930 όπου και έζησε μέχρι τα 18 του χρόνια . Οι γονείς του καταγόταν από τη Σάμο , εξ ου και το μικρό του όνομα , και γνωρίστηκαν στη Σμύρνη λίγο πριν τη Μικρασιατική Καταστροφή , όπου η μητέρα του ήταν δασκάλα και οπατέρας του έφεδρος αξιωματικός . Η Μικρασιατική Καταστροφή σημάδεψε την οικογενειακή τους ζωή και επηρέασε αργότερα και το έργο τουΠυθαγόρα. Το 1940 με το ξέσπασμα του ελληνοϊταλικού πολέμου ο Πυθαγόρας μόλις είχε γραφτεί στο 8τάξιο Γυμνάσιο Αρρένων Αγρινίου .Στη διάρκεια της Κατοχής οι γονείς του και οι αδελφές του είχαν καταφύγει στον ορεινό Βάλτο , ο αδελφός του ήταν αντάρτης , ενώ ο ίδιος φιλοξενούνταν σε συγγενείς της οικογένειας σε χωριό της Μακρυνείας . Σε ηλικία 14 ετών το Μάρτη του 1944 κατατάχτηκε στον ΕΛΑΣ και τελείωσε το Γυμνάσιο μετά τη λήξη του πολέμου . Ήδη από το Γυμνάσιο υπέγραφε ως Πυθαγόρας , χωρίς το επώνυμό του , ενώ στην ερώτηση του καθηγητή του γιατί δεν γράφει το επώνυμο , αυτός απάντησε : Ένας είναι ο Πυθαγόρας, όλοι με ξέρουν , δεν χρειάζεται το επώνυμο... Με το μικρό του όνομα έμελλε να γίνει γνωστός αργότερα . Μετά το Γυμνάσιο , το 1949 , έφυγε για την Αθήνα , φοίτησε στη Δραματική Σχολή του Ωδείου Αθηνών με δάσκαλο το Δημήτρη Ροντήρη . Αποφοίτησε με άριστα , αλλά δεν ήταν αυτό που τον ικανοποιούσε . Εργάστηκε λίγο στο Θέατρο, αλλά γρήγορα στράφηκε στη συγγραφή στίχων και επιθεωρήσεων όπου επικεντρώθηκε από το 1958 . Έγραψε πολλά τραγούδια που αγαπήθηκαν , τραγουδήθηκαν , έγιναν μεγάλες επιτυχίες ως γνήσια λαϊκά τραγούδια , ερμηνεύτηκαν από λαϊκούς τραγουδιστές δημοφιλείς στο λαό , σε δύσκολα χρόνια και τραγουδιούνται μέχρι σήμερα . Μερικά από αυτά σε τίτλους είναι : '' Yπάρχω '' , '' Ο Σταμούλης ο Λοχίας '' , '' Γυρίζω απ ' τη νύχτα '' , '' Τη Παρασκευή το βράδυ '' , '' Κάτω απ ' το πουκάμισό μου '' , '' Δεν σε πιστεύω '' , '' Το αγριολούλουδο '' , '' Ο Μπαρμπαγιάννης '' , '' Έφυγε - έφυγε '' , '' Ένα μαυρομάνικο μαχαίρι '', '' Οι αισθηματίες '' , '' Πάει κι αυτός '' , '' Η αγάπη κι ο παράς '' , '' Όταν πίνει μια γυναίκα '' , '' Μάνα γλυκειά '' , '' Ο θάνατος του ποιητή '' , '' Νύχτα στάσου '' , '' Τώρα μην κλαις '' , '' Πέντε πάνω , πέντε κάτω '' , '' Κι οι άντρες κλαίνε '' , '' Κι αν γελάω είναι ψέμα '' , '' Κάτω στα Λεμονάδικα '', '' Η καρδιά ας όψεται '' , '' Απόψε σ ' έχω στην αγκαλιά μου '' , '' Ξεκινήσαμε με όνειρα χρυσά '' , '' Μετάνιωσες'' '' Στον καφενέ της Λεπενούς '' , '' Δυο παιδιά απ ' το Βραχώρι '' , '' Στα βράχια της Πειραικής '' , '' Η γιορτή των Ζειμπέκηδων '' , '' Απ ' τα ψηλά πατώματα '' , '' Μη μου λέτε γι αυτή '' , '' Μες στου Βοσπόρου τα στενά '' , '' Οι καμπάνες της Αγια Σοφιάς '' , '' Δυο παλικάρια απ ' τ ' Αιβαλί '' , '' Η Σμύρνη μάνα καίγεται '' , '' Η προσφυγιά '' , '' Πήρε φωτιά το Κορδελιό '' , '' Το σπίτι μου το πατρικό '' , '' Ο μαρμαρωμένος βασιλιάς '' , '' Η Σμύρνη '' , '' Τι να θυμηθώ , τι να ξεχάσω '' , '' Χίλια μύρια κύματα μακριά τ' Αιβαλί '', κ.ά. Το 1972 με την προοπτική της δημιουργίας ενός μεγάλου δίσκου έδωσε στο φίλο του Απόστολο Καλδάρα τον κύκλο τραγουδιών ''Μικρά Ασία'' .Ο Απόστολος Καλδάρας αναφέρεται σ ' αυτή τη συνεργασία : Θα υπενθυμήσω μόνο το έργο του ''Μικρά Ασία'' που είχα την τύχη να μελοποιήσω εγώ , που συγκίνησε το πανελλήνιο και που με τόσο μεγάλη μαεστρία , στα στενά πλαίσια ενός δίσκου βέβαια , επεξεργάστηκε το θέμα της Μικρασιατικής Καταστροφής και που μόνο αυτό στάθηκε αρκετό να του ανοίξει την πόρτα για το πάνθεο των μεγάλων του λαϊκού στίχου . Aπό το '' Βήμα '' στις 31 - 8 - 1972 ο Παύλος Παλαιολόγου γράφει : '' Mικρά Ασία '' ο τίτλος . Του Καλδάρα η μουσική , του Πυθαγόρα οι στίχοι , του Νταλάρα και της Αλεξίου το τραγούδι ... Δεν είναι Σεφέρηδες , Σικελιανοί , Παλαμάδες . Ούτε μουσουργοί με παγκοσμιότητα που δονούν το πεντάγραμμο . Ναι , αλλά στις στροφές του δίσκου είμαστε εμείς , είναι ο πόνος, ο καημός , το βογγητό ενός λαού . Μαζί μ ' αυτό και η βαθύτατη ανθρωπιά ... Δόξες του έθνους , μεγάλοι ποιητές , ακαδημαϊκοί και Νόμπελ , σας στρώνω δάφνες για να περάσετε . Συμπαθάτε μας όμως όταν σας λέμε ότι με τη δική σας λύρα , με τους υψηλούς φθόγγους , δε ράγισε η ψυχή της μάζας όσο οι απλοϊκοί αυτοί στίχοι και τα λαϊκά μοτίβα που γυρίζουν στις στροφές ενός δίσκου. To 1975 κυκλοφόρησε ο δίσκος '' Υπάρχω '' που γρήγορα έγινε χρυσός . Τραγουδά ο μεγάλος και ανεπανάληπτος Στέλιος Καζαντζίδης με τη μοναδική και αξεπέραστη φωνή του. Η μουσική είναι του Χρήστου Νικολόπουλου . Μετά τον θάνατο του Πυθαγόρα στις 13 Νοεμβρίου του 1979 σε μια συνέντευξη που έδωσε ο Στέλιος Καζαντζίδης , είπε για τον Πυθαγόρα :

 

Θα ήταν ίσως πλεονασμός να μιλήσω για τον αξέχαστο Πυθαγόρα, σαν στιχουργό. Ο άνθρωπος Πυθαγόρας θα μείνει για πάντα στη

μνήμη μου, στη θύμηση, στην καρδιά μου. Συναισθηματικός, ανιδιοτελής,καθαρός,φίλος.Μεγάλο το μέγεθος του καλλιτέχνη και του

ανθρώπου, όπως μεγάλο και το κενό που άφησε ο χαμός του...

 

all_steps.gif

 

Ο δίσκος Μικρά Ασία κυκλοφόρησε το 1972

 

 

MikraAsia_cd1.jpg

 

 

Ηλιοβασίλεμα

 

Στίχοι : Πυθαγόρα

Μουσική : Γιάννης Σπανός

Πρώτη εκτέλεση : Γιάννης Πάριος

 

Ηλιοβασίλεμα , συνοικισμός ,

βουνό στα στήθια μου ο χωρισμός .

Κι ένα γραμμόφωνο από μακριά ,

του Καζαντζίδη το παράπονο γροθιά .

 

Ηλιοβασίλεμα και παγωνιά ,

σκιές οι άνθρωποι στη γειτονιά .

Κι από σένανε ούτε φωνή ,

που να βρω δύναμη , που να βρω υπομονή !

 

Ηλιοβασίλεμα και στην καρδιά ,

ο ήλιος έσβησε για μένα πια .

Απ ' όσα ζήσαμε , στιγμή δε ζει ,

αφού απόψε δεν θα κλάψουμε μαζί .

 

Η νύχτα έπεσε μαύρο φτερό ,

χιλιάδες άνθρωποι , μα ποιον να βρω ,

να πω πως χάνομαι μαζί σου εγώ

και στο σκοτάδι , σαν σκοτάδι θα χαθώ.

 

 

 

ΔΥΟ ΑΚΟΜΗ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΟΥ ΠΥΘΑΓΟΡΑ

 

 

 

Γιορτή Ζεϊμπέκηδων

 

Στίχοι : Πυθαγόρα

Μουσική : Απόστολος Καλδάρας

Πρώτη Εκτέλεση : Γιώργος Νταλάρας

 

Μες στο μαχαλά πέφτει κουμπουριά,

οι Ζεϊμπέκηδες χορεύουν στου Ντελή Θρακιά.

Πίνουνε ρακί , τρώνε παστουρμά

και χτυπάνε τα ποδάρια με τα γεμενιά.

 

Παλικάρια ένα κι ένα με σαλβάρια κεντημένα

και χρυσά κουμπιά.

Έχουν τα σπαθιά στα χέρια και στο στόμα τα μαχαίρια

γεια σας ρε παιδιά !

 

Καίγεται ο ντουνιάς , σπάει ο ταμπουράς

σπάει απ ' το σεβντά του κι ο Ντελή Θρακιάς.

Κράτα ρε καρδιά λένε τα παιδιά

ώσπου να λευτερωθούμε απ' τον Κεχαγιά...

 

 

all_steps.gif

 

 

Δυο παιδιά απ'το Βραχώρι

 

Στίχοι : Πυθαγόρα

Μουσική : Γιώργος Κατσαρός

Πρώτη Εκτέλεση : Μαρινέλλα

 

1

Δυο παιδιά απ' το Βραχώρι

πήρανε βουνά και όρη,

για την ίδια λευτεριά.

Όμως του εχθρού οι σφαίρες

τους σταμάτησαν τις μέρες

και δεν θα γυρίσουν πια.

 

 

2

Το 'να γελαστό κοιμάται

και τη λευτεριά θυμάται.

Τ' άλλο ξάγρυπνο στο πλάι

το μαχαίρι του τροχάει.

 

 

3

Έστειλαν οι βαθμοφόροι

το μαντάτο στο Βραχώρι*

κι έκλαιγαν οι κοπελιές.

Επρασίνισε το χώμα

και δε γύρισαν ακόμα

να τινάξουν τις ελιές.

 

*Βραχώρι = το Αγρίνιο

 

 

Syntrivani_12.jpg

 

Το συντριβάνι στο Βραχώρι

 

 

all_steps.gif

 

 

Ο Πυθαγόρας Παπασταματίου και ο Στέλιος Καζαντζίδης είναι δυο φίλοι με κοινές καταβολές . Δύσκολα παιδικά χρόνια για τον Πυθαγόρα στο Αγρίνιο.Δύσκολα παιδικά χρόνια για τον Καζαντζίδη στη Νέα Ιωνία Αττικής . Στα χρόνια της Κατοχής , η οικογένεια Καζαντζίδη μετακομίζει στα Πλατανάκια Σερρών , κι αργότερα στη Ροδώνα Κιλκίς, ενώ η οικογένεια Παπασταματίου για να επιβιώσει , ανηφορίζει στη Μακρυνεία Αιτωλ/νίας . Οργανωμένοι στο αντάρτικο ο αδελφός του Πυθαγόρα και ο Χαράλαμπος Καζαντζίδης , ο πατέρας του Στέλιου μέλος της Εθνικής Τροφοδότησης Ανταρτών. Για τον Στέλιο ο Πυθαγόρας ήταν ένας : συναισθηματικός , ανιδιοτελής και και καθαρός φίλος. Ο Καζαντζίδης όμως είχε μια σφραγίδα Θεού , μια φωνή έντονη σαν το δράμα του λαού που τον γέννησε , σταθερή σαν την απόφαση του ξεριζωμένου για Ζωή , πολυσήμαντη σαν την ιστορία της Φυλής μας και τραγική σαν τη Μοίρα της φτωχολογιάς που τον υιοθέτησε για να την εκφράσει . Και ο λαϊκός αυτός βάρδος στάθηκε άξιος. Δεν ξέχασε την καταγωγή του , ούτε πρόδωσε την αποστολή του ... θα γράψει ο Πυθαγόρας . Οκτώ χρόνια μετά τις 13 Νοέμβρη 1979 που πέθανε ο Πυθαγόρας, ο Στέλιος τραγούδησε και αφιέρωσε ένα τραγούδι στο φίλο του , Το τραγούδι του φίλου σε μουσική Θοδωρή Καμπουρίδη και στίχους του Λευτέρη Χαψιάδη.

 

 

Stelios_f57.jpeg

 

Ο Σταμούλης ο Λοχίας

 

Στίχοι : Πυθαγόρα

Μουσική : Γιώργος Κατσαρός

Πρώτη Εκτέλεση : Γιάννης Καλαντζής

 

 

Βρήκα στην Αμφιλοχία το Σταμούλη το λοχία,

παλιό μου συμπολεμιστή με το κεφάλι του σταχτί,

με το κεφάλι του σταχτί.

 

Κάποτε στο Τεπελένι εικοσάχρονα παιδιά

με μια ματωμένη χλαίνη τρέχαμε για λευτεριά.

Τώρα σ' αυτή την ηλικία πίνουμ' αμίλητοι κρασί,

πώς καταντήσαμε λοχία , ποιος είμ ' εγώ ποιος είσ' εσύ.

 

Πώς αλλάξαμε λοχία , κοίτα τη φωτογραφία

ο πιο ανίκητος εχθρός, είναι λοχία ο καιρός,

είναι λοχία ο καιρός .

 

Κάποτε στο Τεπελένι...

 

 

karvasaras_11.jpg

 

Ο Καρβασαράς

 

Ο Μουαμμέρ Κετέτζογλου είναι ένας σπουδαίος σύγχρονος Τούρκος μουσικός. Γεννήθηκε στην περιοχή της Σμύρνης το 1964 και παρά τογεγονός ότι είναι τυφλός, ασχολήθηκε με τη μουσική και έμαθε να παίζει ακορντεόν. Περισσότερα από 15 χρόνια συμμετέχει σε μουσικά σχήματα , κυκλοφορεί δίσκους και παράλληλα συγκεντρώνει στο προσωπικό του αρχείο στοιχεία της λαϊκής μουσικής όλου του κόσμου. Αυτός ο εξαίρετος μουσικός και ερευνητής , παρουσιάζει εκπομπές στο ραδιόφωνο με στόχο την προβολή της μουσικής παράδοσης και κουλτούρας ιδιαίτερα της βαλκανικής, δηλώνει πως του αρέσει η ελληνική μουσική και αγαπά το ελληνικό λαϊκό τραγούδι . Επίσης αναφέρεται στον Στέλιο Καζαντζίδη, ο οποίος, γι αυτόν ξεκλείδωσε το ελληνικό τραγούδι . Μέρες του 1974 . Μόλις είχε αρχίσει η σχολική χρονιά στη Σχολή Τυφλών της Μπουρνόβας στη Σμύρνη όπου φοιτούσε τότε. Μια μέρα ο καθηγητής μας της Μουσικής μου είπε πως κάποιος Τούρκος μουσικός που καταγόταν από την Ελλάδα του χάρισε ένα δίσκο 45 στροφών. Τον ακούσαμε όλοι με πολύ ενδιαφέρον. Η μια όψη του είχε τ ην '' Μαντουμπάλα '' και η άλλη το '' Το τελευταίο βράδυ μου ''. Αποκαθηλώθηκα. Είχα μαζευτεί. Στο σώμα μου καρφώθηκαν μεθυστικά βέλη. Θυμάμαι πως η μελωδία αυτών των τραγουδιών με τραβούσε σαν τις Σειρήνες !.. Χιλιάδες στόματα τραγούδησαν πάνω στο μνήμα του πως '' Όλα είναι είναι ένα ψέμα ''. Κι εγώ από την Κωνσταντινούπολη, νοερά μαζί τους σιγοτραγουδούσα το υπέροχο αυτό τραγούδι, την πρώτη μου αγάπη ...

 

 

Ο Μπαρμπαγιάννης

 

Στίχοι : Πυθαγόρας

Μουσική : Χρήστος Νικολόπουλος

Πρώτη Εκτέλεση : Στέλιος Καζαντζίδης

 

Μπαρμπαγιάννη γέρασες , πολλές φουρτούνες πέρασες

κι από κοντά μας ήρθ ' ο χάρος να σε πάρει.

Εσύ που σαν αδέλφι μας δε χάλαγες το κέφι μας

κάνε μου τώρα και μια τελευταία χάρη.

 

Ένα γράμμα να μου στείλεις απ' τον Άδη,

αν το φως είν ' πιο καλό απ ' το σκοτάδι.

Φως υπάρχει εδώ πάνω , Μπαρμπαγιάννη μου που λες

μα το φως τι να το κάνω που 'ναι μαύρες οι καρδιές.

 

Μπάρμπαγιάννη φίλε μου ένα μαντάτο στείλε μου

και το μπουζούκι σου κι εκείνο περιμένει.

Εδώ τα ίδια πράματα , βάσανα , πόνοι , κλάματα

στον κάτω κόσμο τέλος πάντων τι συμβαίνει;

 

Ένα γράμμα να μου στείλεις...

 

 

 

all_steps.gif

Copyright Thodis N. Konstantinos, Stavropol Russia, 2011

all_steps.gif

 

icon_arrow BACK TO INDEX PAGE