Ι .   ΙΣΤΟΡΙΑ  ΤΟΥ  ΑΘΛΗΜΑΤΟΣ

 

 

  Οι  θεοί  χάρισαν  στους  ανθρώπους  δύο  είδη  τέχνης . Τη  μουσική  και  τη  γυμναστική ...

 

Πλάτων ( 427 - 347  π.Χ )

 

Η  γυμναστική  -  από  το  ρήμα  γυμνάζω = ασκώ , εκπαιδεύω -  είναι  σύστημα  ειδικής , φυσικής  και  μεθοδικής

άσκησης  που  εφαρμόζεται  για  τη  δυνάμωση  της  υγείας , της  αρμονικής  φυσικής  ανάπτυξης  και  τελειότητας

της  κινητικής  ικανότητας  του  ανθρώπου , της  δύναμης ,  της  επιδεξιότητας ,  της  ταχύτητας ,  της  κίνησης  και

της  αντοχής .

Λέξεις  της  ίδιας  ρίζας  είναι  οι  λέξεις  '' γυμνός ''  και  '' γυμνάσιο '' . Το  γυμνάσιο  στην  αρχαία  Ελλάδα  ήταν

ο  χώρος  που  οι  αθλητές  ασκούνταν  γυμνοί . Οι  πρόγονοί  μας  πίστευαν  ότι  η  γυμνότητα  τους  διέκρινε  από

τους  βαρβάρους  που  αγωνιζόταν  φορώντας  ενδύματα . Μ ' αυτό  τον  τρόπο  δεν  μπορούσαν  να  κρύψουν  τις

ατέλειες  του  σώματός  τους , ενώ  ταυτόχρονα  έδειχναν  τα  σωματικά  χαρίσματα  που  η  ίδια  η  φύση  τους

είχε  δωρίσει .

Στις  πρωτόγονες  κοινωνίες  όλη  η  κινητική  δράστηριότητα  του  ανθρώπου  έφερε  φυσικό  χαρακτήρα .

Οι  άνθρωποι  χρησιμοποίησαν  τη  φύση  για  την  ικανοποίηση  των  βιολογικών  τους  αναγκών  σε  τροφή ,

κατοικία  και   ένδυση .  Τα   παιδιά  ασκούσαν  το   σώμα  τους ,  ενώ   σε   όλα  μιμούνταν   τους  ενήλικους

κυνηγούς , κτηνοτρόφους , γεωργούς   και   πολεμιστές  αναπτύσσοντας  με  αυτό  τον  τρόπο  την  κινητική  τους

ικανότητα  που  ήταν  απαραίτητη  για  να  σκαρφαλώνουν  στα  δέντρα , να  σημαδεύουν  με  τα  δόρατα , να

σκοπεύουν  τους  καρπούς  και  να  υπερπηδούν  διάφορα  εμπόδια . Αυτές  οι  δραστηριότητες , απαραίτητες  για

την  καθημερινή  τους  ζωή , έγιναν  στη  συνέχεια  το  πρώτο  θεμέλιο  και  η  πρώτη  βάση  της  γυμναστικής .

Οι  γυμναστικές  ασκήσεις  ήταν  άγνωστες  για  περισσότερο  από  3000  χρόνια  μέχρι  τις  νέες  εποχές  στην

αρχαία   Κίνα   και   την  Ινδία, όπου  οι   κάτοικοί  τους   τις   εφάρμοσαν   για   θεραπευτικούς   σκοπούς. Η

θεραπευτική  γυμναστική  και  το  μασάζ  εφαρμόστηκαν  και  στην  αρχαία  Αίγυπτο .

Ταυροκαθάψια - Κυβιστήματα

Στις  αρχές  της  2ης  χιλιετίας  π.Χ  εμφανίστηκαν  στην Μινωική  Κρήτη πήλινα  αγγεία  ( ρυτά )  σε  σχήμα

ταύρου  με  ακροβάτες  πιασμένους  από  τα  κέρατα  του  ζώου  να  εκτελούν  διάφορα  γυμνάσματα .

Η  επικίνδυνη  ακροβασία   πάνω  στον   ταύρο   θεωρείται   ένα  από   τα   πιο  αγαπητά  και   διαδεδομένα

αγωνίσματα  στη   Μινωική  Κρήτη . Στο  αγώνισμα  αυτό  , άνδρες   και   γυναίκες ,  εκτελούν   θεαματικά

άλματα  πάνω  στη  ράχη  των  ταύρων  που  τρέχουν . Το  κυνήγι  για  τη  σύλληψη  του  ταύρου  πρέπει  να

ήταν  το  άθλημα  που  προηγείτο  των  Ταυροκαθαψίων . Η  σύλληψη  του  άγριου  ταύρου  με  δίχτυ  και  ο

δαμασμός  του  παρατηρείται  στο  χρυσό  κύπελο  που  βρέθηκε  στο  Βαφειό  της  Σπάρτης , το  οποίο  φέρει

ανάγλυφη  παράσταση  σύλληψης  ταύρου  με  παγίδα .

Η  ταυρομαχία  δεν  είχε  καμία  σχέση  με  αυτήν  που  τελείται  στην  Ιβηρική  χερσόνησο  σήμερα .

Το  κυβίστημα  είναι  η  συνηθισμένη  αγαπημένη  άσκηση  ακροβασίας  που  είναι  ακριβώς  η  σημερινή  μας

κατακόρυφος , που  γινόταν  στην  Κρήτη  με  παραλλαγές  είτε  στο  έδαφος  είτε  πάνω  στον  ταύρο .

Η  τοιχογραφία  ( 1600  π.Χ )  που  ανακαλύφθηκε  από  τον  Αrthour  Evans το  1901  μ.Χ  στις  ανασκαφές  στο

παλάτι  της  Κνωσού  απεικονίζει  τις  επικίνδυνες  σκηνές  των  Κρητομυκηναικών  Ταυροκαθαψίων .

Σ '  αυτή  την  τοιχογραφία  η  ακροβάτης  -  ταυρομάχος  εκτελεί  κατακόρυφο  πάνω  στον  ταύρο  και  μια  άλλη

κοπέλα , ίσως  και  αυτή  ακροβάτιδα , στέκεται  στο  πίσω  μέρος  του  ταύρου  με  υψωμένα  και  ανοιχτά  τα

χέρια  στην  πρόταση  με  σκοπό  να  πιάσει  την  κοπέλα  που  εκτελεί  την  άσκηση  πάνω  στον  ταύρο .

Ιδιαίτερα  η  εξάρτηση  και  η  αιώρηση  πάνω  στα  κέρατα  του  ταύρου  μας  δείχνει  ότι  τα  κέρατα  παίζουν  το

ρόλο  του  σημερινού  δίζυγου ( ) . Επίσης  αυτή  η  άσκηση  ακροβασίας  μας  θυμίζει  και  το  σημερινό

άλμα (   )  από  το  βατήρα  και  μέσω  του  εφαλτηρίου  -  ίππου ( ) .

 

 

image2017.jpgimage2043.jpg

 

Αίθουσα Μινωϊκού παλατιού Αρχαίοι Ολυμπιακοί Αγώνες

 

 

Στην  εποχή  του Ομήρου που  ακολουθεί  γίνεται  αναφορά  στους  '' κυβιστήρες ''  και  τους  '' αρνευτήρες '' .

Με  τους  όρους  αυτούς  εννοούνται  οι  ακροβάτες  της  εποχής  αυτής .  Οι  κυβιστήρες  βάδιζαν  με  τα  χέρια

στο  έδαφος  και  τα  πόδια  στον  αέρα -  βάδιση  με  τα  χέρια  σε  κατακόρυφο  και  ισορροπία .

Στα  συμπόσια  που  έκαναν , ψυχαγωγούσαν  τους  φιλοξενούμενούς  τους  με  ακροβατικά  νούμερα . Έκαναν

άλματα  με  στροφές  στον  αέρα , τούμπες  κλπ.  Επίσης  στην  αρχαία  Αθήνα , η  '' όρχησις ''  συνδύαζε  το

ακροβατικό , το  χορευτικό  και  το  γυμναστικό  στοιχείο . Οι  αριστοκράτες  έδειχναν  το  ενδιαφέρον  τους  για

τις  ακροβασίες . Τέτοιες  ασκήσεις  εκτελούνταν  στα  Παναθήναια , όπου  ο  αθλητής  ανέβαινε  και  κατέβαινε

από  το  κινούμενο  άρμα  κάνοντας  ακροβατικά  νούμερα .

Η  ιστορία  της  γυμναστικής  αρχίζει  με  τη  δημιουργία  των  πόλεων κρατών  στην  αρχαία  Ελλάδα .

Μεγαλύτερη  ανάπτυξη  πέτυχε  τον  5ο  και  4ο  αι. π.Χ , τους  χρυσούς  αιώνες  της  κλασικής  Ελλάδας  στην

Αθήνα  και  τη Σπάρτη .

Η  γυμναστική  έγινε  γνωστή  στο  σύνολο  του  άγνωστου  αρχαίου  κόσμου  και  περιέλαβε  φυσικές  ασκήσεις

με  κεντρικό  δυναμικό  χαρακτήρα , ενώ  παρουσιάστηκε  ως  ο  μοναδικός  τρόπος  φυσικής  αγωγής  των  νέων .

Στο  έργο  του  μεγαλύτερου  αρχαίου  Έλληνα  φιλόσοφου  Πλάτωνα , η  γυμναστική  αναγνωρίστηκε  ιδιαίτερα

και  υποδιαιρέθηκε  στις  εξής  κατηγορίες :

 

.   παλαιστρική  (  ελαφριά  και  βαριά  άθληση , πάλη , ξιφασκία , κωπηλασία )

.   ορχηστρική   (  πολεμική , λατρευτική , τελετουργική , σκηνική  χορού )

.   σφαιριστική    (  ασκήσεις  και  παιχνίδια  με  την  μπάλα )

.   κυβιστική     (  ακροβατικές  ασκήσεις , ισορροπία  και  στήριξη  με  τα  χέρια , τούμπες - κυβιστήσεις - ,

άλμα , ασκήσεις  με  το  κοντάρι  και  το  σχοινί )

 

Η   κυβιστική   λοιπόν ,  ο  προπομπός  της  ενόργανης  γυμναστικής ,  δεσπόζει  σε   όλες  τις  εκδηλώσεις  των

αρχαίων  Ελλήνων ( θρησκευτικές , εορταστικές , πολιτικές  κλπ. )  και  φτάνει  ως  τις  μέρες  μας  ως  αγωνιστικό

άθλημα , ένα  από  τα  πιο  δημοφιλή  των  σύγχρονων  ολυμπιακών  αγώνων .

Η   ενόργανη  γυμναστική   αποτελείται  από   κατεργασμένες  και   εκλεπτυσμένες   κινήσεις . Τέτοιες  κινήσεις

είναι  οι  εξαρτήσεις ,  οι  αιωρήσεις   και   οι  στηρίξεις .

 

Η  σημερινή  βιβλιογραφία  παρουσιάζει  τη  Γερμανία  ως  χώρα  που  γέννησε  την  ενόργανη  γυμναστική  και

συγκεκριμένα  τον  19ο  αι. μ.Χ  με  τον  Feedrich  Ludwing  Jahn ( 1778  - 1852 ) .

 

Jahn  παρουσίασε  τα  πρώτα  όργανα  και  τις  πρώτες  ασκήσεις  το  1811 . Στην  ουσία  ο  Jahn  εκσυγχρόνησε

τη  γυμναστική  και  της  προσέδωσε  διαφορετική  μορφή  και  περιεχόμενο  προσαρμοσμένο  στις  αγωνιστικές

συνθήκες  της  εποχής  του . Ήταν  ο  άνθρωπος  που  συνέχισε  και  συμπλήρωσε  το  σύστημα  της  γερμανικής

γυμναστικής , καλλιέργησε  το  αγωνιστικό  σύστημα  το  οποίο  εμπλούτισε  με  νέες  ασκήσεις  και  όργανα .

Είναι  το  μονόζυγο ( ) , το  δίζυγο ( ) , οι  κρίκοι ( )  και  ο  ίππος ( ) .

Τα  όργανα  που  σχεδίασε  και  παρουσίασε  ο  F. L. Jahn :

 

 

image2051.jpg image2053.jpgimage2059.jpg

 

image2061.jpgimage2055.jpg

 

Η  γυμναστική  στο  2ο  ήμισυ  του  19ου  αι.  στη  Ρωσία

Στη  Ρωσία της  παλιάς  εποχής , όπως  και  σε  άλλους  λαούς , κατά  τη  διάρκεια  εορταστικών  εκδηλώσεων ,

διοργανώνονταν  ποικίλα  παιχνίδια  και  αγώνες  που  στόχευαν  στη  σωματική  δύναμη και επιδεξιότητα .

Στην  εποχή  του  Μ. Πέτρου  στη  Ρωσία αναπτύχθηκε  ιδιαίτερα  η  εφαρμοσμένη  στρατιωτική  γυμναστική ,

η  οποία  με  διάταγμα  του  τσάρου  ήταν  η  πιστή  εφαρμογή  της  υποχρεωτικής  πειθαρχίας  στους  μαθητές

εκπαιδευόμενους  του  στρατιωτικού  και  ναυτικού  σώματος . Το  1774  με  διαταγή  της   Μ. Αικατερίνης  ΙΙ η  γυμναστική  συμπεριλήφθηκε  στο  πρόγραμμα  εκπαίδευσης  στο  στρατιωτικό  σώμα . Οι  διακεκριμένοι Ρώσοι  αξιωματούχοι : Α. Β. Σουβόροβ , Π. Α. Ρουμιάντσεβ , Μ. Ι. Κουτούζοβ  και  Φ. Ουσακόβ έδωσαν ιδιαίτερη  σημασία  στο σύστημα  στρατιωτικής  φυσικής  εκπαίδευσης  των στρατιωτών.

 

 

image2064.jpgimage2066.jpg

 

ο Μεγάλος Πέτρος ο Α η Μεγάλη Αικατερίνη η Β

 

Το  19ο  αι.  η  γυμναστική  διαδόθηκε  και  καθιερώθηκε  ως  υποχρεωτική  στο  πρόγραμμα  των  στρατιωτικών

ταγμάτων  και  ως  ανεξάρτητο  αντικείμενο . Το  1855  στην  Αγία  Πετρούπολη  ιδρύθηκε  η  αίθουσα  του

Τμήματος  Ξιφασκίας  του  στρατιωτικού  σώματος .

 

Η  Ενόργανη  Γυμναστική  Ανδρών  εντάχθηκε  στο  Πρόγραμμα  των  Ολυμπιακών  Αγώνων  το  1896   στην

Αθήνα  όπου  οι  αθλητές  αγωνίστηκαν  σε  όργανα ( )  διαφορετικά  από  τα  σημερινά .

Τέτοια   όργανα   ήταν  :  το  μονόζυγο ,  το  δίζυγο ,  οι  κρίκοι ,  το  άλμα  στον  ίππο ,  ο  ίππος  με  λαβές  και  η αναρρίχηση  σε  σχοινί . Οι  γυναίκες  αγωνίστηκαν  πρώτη  φορά  στους  Ολυμπιακούς  Αγώνες  το  1928  στο

Ελσίνκι , Φινλανδία . Η  Διεθνής  Ομοσπονδία  Γυμναστικής  ( FIG )  που  ιδρύθηκε   το  1881  και  έχει  έδρα  την

Ελβετία  είναι  το  Ανώτατο  Διοικητικό  Όργανο  του  αθλήματος . Η  Ελληνική  Γυμναστική  Ομοσπονδία ( ΕΓΟ) ιδρύθηκε  το  1996 .

 

 

 

blue-bar.gif BACK TO GYMNASTICS PAGE